Piejaanoo-zomer-lees-lijstje

De zomervakantie komt eraan. Voor velen het uitgelezen moment om te ontspannen met een boek. Doorheen de jaren verzamelde ik een persoonlijke bibliotheek met heel wat boeken over muziek. Zowel informatieve boeken als romans die zich in een muzikale context afspelen. Ik deel graag negen van mijn favorieten met jullie, eentje voor elke week van de zomervakantie.

Het geheim – Anna Enquist

Dit boek maakte op mij als tiener al een grote indruk. Het stond op onze literatuurlijst Nederlands in het vijfde middelbaar. De lerares Nederlands toen had een enorme bewondering voor (klassieke) muziek. Haar literaire smaak leunde erg aan bij de mijne, want in plaats van de drie verplichte boeken las ik, op enkele uitzonderingen na, haar hele literatuurlijst.

Enquist is zelf ook pianiste. Ze schreef meerdere romans waarin muziek een centrale rol speelt. In 'Het geheim' wordt het leven geschetst van een jong meisje dat concertpianiste wordt. Hierbij lopen heden en verleden door elkaar, met uiteraard een groot geheim. Doorheen het verhaal komen heel wat pianowerken aan bod. Als tiener, en nu nog steeds, vond ik het prachtig hoe deze muziek deel uitmaakt van het verhaal, en niet zomaar een fait-divers is. Ik ging nieuwsgierig op zoek naar al deze werken en was zowat in extase toen ik de driestemmige inventie in fa klein van J.S. Bach na veel oefenen zelf kon spelen. Nadien heb ik het boek nog verschillende keren herlezen en las ik ook vele andere romans van Enquist.

The music lesson – Victor Wooten

Deze kreeg ik cadeau van een vriendin toen ik aan het Lemmensinstituut studeerde. Dat was ook nog eens een goede opfrissing voor mijn Engels, want het boek is niet in het Nederlands verkrijgbaar. Het hoofdpersonage in het boek is een bassist. Hij krijgt muzieklessen van een mysterieuze leraar. In elk hoofdstuk van het boek neemt het verhaal een nieuwe wending en krijgt het hoofdpersonage telkens les over een ander muzikaal aspect. Het boek is eerder wat aan de 'spirituele' kant, maar ik lees het van tijd tot tijd toch graag eens opnieuw, als ik het 'vonkje' even kwijt ben.

Madame Pylinska et le secret de Chopin - Éric-Emmanuel Schmitt

Een volwassen tweetalige pianoleerlinge tipte me dit boek. Het boek ging mee in m'n bagage enkele jaren geleden naar een conferentie in Wenen, maar het was wat veel om daar Frans te lezen, Duits te horen, Engels te spreken en logies te delen met een Nederlandstalige pianodocente. Bij thuiskomst las ik het dan maar eerst in het Nederlands, maar nadien ook in het Frans.

Het boek kwam ter sprake tijdens een pianoles met muziek van Chopin. Ik was op zoek naar metaforen om de muziek meer richting en betekenis te kunnen geven en daarop vertelde ze me dat die in dit boek te vinden zijn.

Het verhaal gaat over een jongeman die pianolessen neemt bij een eerder excentrieke Poolse pianolerares, die samenwoont met haar drie katten Rubinstein, Horowitz en Alfred Cortot (ik denk bij deze al even na of ik onze loopeenden Jip en Jap hernoem naar beroemde pianisten). Met pianolessen over de muziek van Chopin brengt ze hem ook heel wat levenslessen bij.

Duivels en heiligen – Jean-Baptiste Andrea

Dit was mijn zomerlectuur in 2024. Al deed ik er niet lang mee, hooguit een paar dagen, want het verhaal leest als een trein (pun intended, eens je het einde van het boek gehaald hebt). Een oudere man speelt werken van Beethoven op openbare piano's op verschillende plekken. Hij is op zoek naar iemand. Na deze korte inleiding volgt een hele lange flashback naar de traumatische jeugd van de man in een kostschool in de Pyreneeën in Frankrijk. Met een groep hechte vrienden en door het geven van pianolessen aan de dochter van één van de weldoeners van de kostschool, weet hij daar te overleven. Pas aan het einde wordt duidelijk op wie hij wacht en waarom hij wacht.

Kolja – Arthur Japin

Ook een tip van een volwassen leerlinge, die op dat moment een eenvoudig werk van Tsjaikovski speelde in de les. In deze historische roman kom je meer te weten over het leven van Tsjaikovski en het Rusland in die periode. Het uitgangspunt is de mysterieuze dood van Tsjaikovski. De officiële doodsoorzaak was cholera, maar Tsjaikovski was homoseksueel en dat was in die tijd in Rusland niet evident.

Na het lezen van Kolja dook ik ook in een aantal andere werken van Japin, die ik met veel plezier verslond, zoals 'Mrs. Degas', 'Wat stilte wil' en 'Het Stravinsky-spel'. Al staan deze ondertussen al niet meer in mijn eigen boekenkast, maar gaf ik ze cadeau aan een vriendin in Spanje.

Wildernis sonate – Helene Grimaud

Helene Grimaud is zonder twijfel een van m'n favoriete pianistes op dit moment. Tijdens een lange autorit naar Duitsland samen met een vriendin lag een cd met onder andere haar opname van de Chaconne uit de tweede vioolpartita van J.S. Bach, uiteraard in een bewerking voor piano door Busoni) in de auto. Ik denk dat we die Chaconne een keer of vijf afgespeeld hebben en de laatste kilometers trager reden om niet aan te komen voor het slotakkoord.

Het boek is een autobiografie waarin ze haar jeugd en opleiding schetst. Grimaud werd gezien als een (muzikaal) wonderkind. Het kwam dan ook niet als een verrassing om citaten uit deze 'Wildernis sonate' terug te vinden in een boek over hoogbegaafdheid, een ander waak terugkomend thema binnen mijn lespraktijk. Ze beschrijft ook haar fascinatie voor wolven en haar actieve inzet voor het overleven van deze dieren.

Versplinterde ziel – Akira Mizubayashi

Er zijn wel meer verhalen over muziekinstrumenten en hun geschiedenis. Zo was ik als tiener enorm gefascineerd door de film 'The red violin'. Maar denk bijvoorbeeld ook aan de Goffriller-cello die ooit toebehoorde aan Pablo Casals, waarop de winnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd voor cello vier jaar lang mag spelen.

In 'Versplinterde ziel' krijg je het verhaal van een viool. Rei is als kind in Tokio getuige van de ontvoering van zijn vader en de vernieling van diens viool. Hij slaagt erin om de restanten van die viool te redden en maakt er zijn levenswerk van om de viool opnieuw tot leven te brengen. Het boek is heerlijk traag en ingetogen opgebouwd, ideaal voor een zwoele zomeravond dus.

Het woud van wol en staal – Natsu Miyashita

Opnieuw een roman over hoe muziek kan verbinden en schoonheid kan brengen, net als persoonlijke groei. Meestal worden deze boodschappen gebracht vanuit het perspectief van de muzikant, maar dit keer wordt er verteld vanuit het perspectief van een pianostemmer, die toch ook een onmisbaar aandeel heeft. De jonge Tomura raakt enorm gefascineerd wanneer een piano bij hem op school gestemd wordt en besluit op dat moment om pianostemmer te worden. Je volgt hem op zijn weg die hij aflegt om zijn doel te bereiken, met vallen en opstaan, maar vooral met de kracht van verbinding die muziek kan brengen.

De verdwenen piano's van Siberië - Sophy Roberts

Geen roman, maar een prachtig reisverhaal over de zoektocht naar een verdwenen gewaande piano in Siberië. Doorheen het boek lees je over (de geschiedenis van het) muziekonderwijs in Rusland en het leven in desolate streken en onherbergzame gebieden. Er gebeuren verschillende ontmoegingen, passeren verschillende piano's de revue, maar bovenal is er de zoektocht naar die ene piano.